Yetiştirici Köşesi

İnek ve koyun beslemede ilk temin edilmesi gereken yem kaynağı kaba yemler olmalıdır. Kaba yem olmadan bu hayvanların beslenmesi mümkün olamaz. İnek ve koyunlar saman, silaj, yonca, ryegrass ya da süt otu gibi her türlü kaba yemi ister yeşil isterse kuru olsun en iyi şekilde değerlendirerek süte ve ete çeviren hayvanlardır. Kaba yemler bu kadar önemli olmasına rağmen henüz ülkemizde yeterli kalite ve miktarda üretimleri gerçekleştirilememektedir.

Macar fiği, yem bezelyesi, kılçıksız buğday, tritikale ve kışlık yulaf gibi baklagil ve buğdaygil yem bitkileri dört veya beşli karışım halinde ekilerek biçildikten sonra yeşil halde, silaj yapılarak veya kurutularak hayvanlara yedirilmektedir. Aşağıdaki resimlerde Konya’nın Karapınar ilçesinde yukarıda isimleri verilen ot tohumlarının karışımlarını satan ve ekimini yapan Ziraat Yüksek Mühendisi Duran Ümit Yerlikaya’nın kendi tarlasında yetiştirdiği yem bezelyesi, buğday, yulaf ve Macar fiği karışımı görülmektedir. Bu karışımların yem ve hayvan besleme açısından oldukça değerli oldukları söylenebilir. Çünkü sindirilme dereceleri yüksek olup rasyonu hem protein hem de enerji bakımından zenginleştirerek pahalı olan konsantre yem kaynaklarının rasyondaki miktarını azaltırlar.

Ot yemeyen işkembeli bir hayvanın sağlıklı bir üretim yapması mümkün değildir. Çünkü süt ve et üretiminin ilk şartı işkembe veya rumen denilen organın çalıştırılmasıdır. İşkembenin çalışması da öncelikle hayvanların kaliteli kaba yemleri tüketmelerine bağlıdır. Aksi taktirde hayvanlar hafif ya da şiddetli düzeyde hastalanırlar. İshalden mide dönmesine ve süt yağı düşüklüğüne kadar değişik derecelerde birçok problem şekillenebilir.

Yemlerde çeşitlilik en çok üzerinde durulması gereken konuların başında gelmektedir. Her yemin ayrı bir fiziksel yapısı, faydası ve besin maddesi sağlayıcı özelliği bulunmaktadır. Yani tek saman veya yoncaya bağlı olarak beslemek yerine farklı buğdaygil ve baklagil kaba yemlerinin karışımları çok daha faydalı olacaktır. Yem ve hayvancılıkla ilgili bilimsel araştırma sonuçlarını sunan uluslararası önemli bir dergide yapılan yayında farklı karışımlardaki otların yedirilmesinin süt verimi ve sütün özelliklerini olumlu etkilediği bildirilmiştir¹. 

İrlanda’da yapılan bu araştırmada tek başına ryegrass, rygrass ile birlikte beyaz üçgül ya da ryegrass, çayır kelp kuyruğu otu, beyaz ve kırmızı üçgül, yılan otu ve hindiba otu karışımları birlikte ekilerek süt ineklerine yedirilmiştir. Yukarıdaki otların üzerine günlük 2.8 kg konsantre yem ilave edilerek yapılan besleme araştırmasında Tablo 1’de besin madde düzeyleri verilen çok sayıda ot karışımının yedirildiği gruptaki ineklerde Tablo 2’de de görüleceği gibi kuru madde olarak yem tüketimi ve süt veriminin arttığı belirlenmiştir.     

Elbette yukarıdaki Tablolarda yazılan otların hepsini ticari bir karışım halinde ülkemizde bulamayabilirsiniz ama şu anda Türkiye şartlarında da ekildiği taktirde güzel ot verimi alınacak, hayvanların iştahını ve verimlerini artırarak ekonomik hayvan besleme yapılacak çeşitli karışımlar bulunmaktadır. Karlı ve sorunsuz bir hayvancılık yapmak istiyorsak bu karışım otlarının ziraatını yapmak, yeşil, kuru veya silaj halinde hayvanlarımıza yedirmek zorundayız.

Kaynaklar

1- McCarthy, K. M., Walsh, N., van Wylick, C., McDonald, M., Fahey, A. G., Lynch, M. B., ... & Mulligan, F. J. (2023). The effect of a zero-grazed perennial ryegrass, perennial ryegrass and white clover, or multispecies forage on the dry matter intake, milk production and nitrogen utilization of dairy cows in mid-late lactation. Livestock Science, 105234.

-------------------------------------------------------------------------------

Prof. Dr. Nurettin GÜLŞEN

Selçuk Üniversitesi Veteriner Fakültesi Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Anabilim Dalı, Konya.

https://www.yetistiricisoruyor.com

nurettin@yetistiricisoruyor.com

https://www.facebook.com/yetistiricisoruyor/

https://www.instagram.com/nurettingulsen44/

https://twitter.com/ngulsen